File locking trong linux


Published: | Last modified:
Mục lục

1. Giới thiệu

  • File locking (khoá file) là cơ chế để đảm bảo việc đọc/ghi file giữa nhiều process cùng lúc một cách an toàn.
  • Bài này chúng ta sẽ giới thiệu xem cơ chế Locking sinh ra giải quyết vấn đề gì và các ví dụ sử dụng của nó trên bash scriptngôn ngữ C.

2. Nếu vấn đề theo cách muôn thủa

  • Ví dụ mô tả vấn đề cập nhật xen kẽ trong bất cứ hệ thống thông tin nào.
    • Đó là vấn đề cập nhật số dư tài khoản (balance) được lưu trong file balance.dat thông quan 2 processAB, giả sử ban đầu trong tài khoản có 100 củ, thứ tự thực hiện đúng sẽ như sau:
      • 1. Process A: Đọc giá trị tài khoản hiện tại, trừ đi 20 củ và lưu kết quả vào số dư.
      • 2. Process B: Đọc giá trị tài khoản hiện tại, cộng vào 80 củ và cũng lưu kết quả vào số dư.
    • Sau khi thực hiện xong, số dư tài khoản phải là : 100 - 20 + 80 = 160 củ.
    • Tuy nhiên, nếu xảy ra vấn đề cập nhật xen kẽ, thứ tự thực hiện có thể như sau:
      • 1. Process A: Đọc giá trị balance hiện tại và chuẩn bị thực hiện tính toán.
      • 2. Process B: Đọc được cùng giá trị với Process A và cũng chuẩn bị thực hiện tính toán.
      • 3. Process A: Thực hiện trừ 20 củ và lưu kết quả (80 củ) vào balance
      • 4. Process B: Do không biết giá trị nó đọc lúc trước đã bị thay đổi (giá trị nó đang giữa là 100 củ trong khi giá trị của balance đã là 80 củ rồi), nên nó vẫn thực hiện cộng 80 củ và lưu kết quả 100 + 80 = 180 củ vào balance.
    • Kết quả là 180 là giá trị cuối cùng chứ không phải là 160 như mong muốn.

3. Hai cơ chế Locking trong ứng dụng Linux

  • File locking (ở đây là nói đến đơn vị File để phân biệt với memory locking) là cơ chế cho để hạn chế truy cập cùng 1 file của nhiều process. Có nghĩa là chỉ cho phép một process truy cập ở một thời điểm cụ thể nào đó, vì thế sẽ tránh được cập nhật xen kẽ.
  • Ta hẳn đều biết câu lệnh được ví như ôm boom cảm tử trong linux: rm -rf / (Tuyệt đối đừng thử nếu không biết!!!!!). Nếu ta chạy nó, toà bộ hệ thống đang chạy sẽ bị xoá sạch không còn một cái gì, nên nhớ là không còn một cái gì hết.
  • Tại sao lại kì quặc vậy, hệ thống đang chạy mà lại còn bị xoá đi là sao. Đó chính là vì : Linux thường không tự động thực hiện lock các file đang được mở. Cho nên cho dù hệ thống đang chạy với một tá file đang được mở đi nữa, thì nó vẫn có thể bị xoá sạch sẽ.
  • Thực ra, Linux có hỗ trợ 2 cơ chế lock lock (gọi là 2 loại lock cũng được), đó là:
    • Cơ chế khoá cộng tác (Advisory Locking)
    • Cơ chế khoá độc quyền (Mandatory Locking)
  • Chúng ta sẽ xem chi tiết thêm ở bên dưới.

3.1 Cơ chế khoá cộng tác (Advisory Locking)

  • Nó không phải là một cách thức bắt buộc.
  • Nó chỉ chạy khi các process tham gia tự giác cộng tác bằng cách chiếm lấy khoá.
  • Hay nói cách khác, khoá cộng tác này sẽ bị làm ngơ nếu process cố tình không chiếm lấy khoá.
  • Tiếp tục lấy ví dụ về trường hợp cập nhật balance.dat ở trên.
  • Trường hợp Process B không cộng tác (hoặc không tự giác):

    • 0. Gỉa sử giá trị ban đầu của balance vẫn là 100 củ.
    • 1. Process A: thực hiện chiếm lấy khoá trên file balance.dat và thực hiện mở file, đọc được giá trị 100 củ lên.
      • Chúng ta phải hiểu rằng, khoáProcess A đã chiếm không được set bởi hệ điều hành hay hệ thống file.
      • Vì thế, cho dù Process A đã khoá đi nữa thì Process B vẫn thoải mái đọc, ghi, thậm chí là xoá file đó thông qua system call.
      • Nếu Process B thực hiện như thế thật, thì ta nói rằng : Process B không cộng tác với Process A hay đơn giản là không tự giác.
  • Trường hợp Process B có cộng tác (hoặc tự giác):

    • 0. Gỉa sử giá trị ban đầu của balance vẫn là 100 củ.
    • 1. Process A: Thực hiện chiếm lấy khoá trên file balance.dat và thực hiện mở file, đọc được giá trị 100 củ lên.
    • 2. Process B: Thực hiện việc cố gắng chiếm lấy khoá trước đọc file.
      • Process A đã locked rồi nên Process B sẽ đợi Process A nhả ra.
    • 3. Process A: Thực hiện trừ 20 củ và lưu kết quả (80 củ) vào balance.
      • Rồi nó cũng thực hiện nhả (release) lock luôn.
    • 4. Process B: Giờ nó chiếm được lock rồi, nó sẽ đọc file và được giá tị 80 củ.
      • Rồi nó thực hiện logic của nó (cộng thêm 80 củ) và lưu vào file balance.dat.
      • Cuối cùng nó cũng nhả lock để các process khác có thể dùng.

3.2 Cơ chế khoá độc quyền (Mandatory Locking)

  • Trước khi nói về khoá độc quyền, chúng ta hãy nhớ trong đầu là Khoá độc quyền trong Linux là không đáng tin (unreliable)
    • Trong tài liệu man page, (link) về hàm C fcntl có đoạn sau: >Mandatory locking > > Warning: the Linux implementation of mandatory locking is unreliable. > See BUGS below. Because of these bugs, and the fact that the feature > is believed to be little used, since Linux 4.5, mandatory locking has > been made an optional feature, governed by a configuration option > (CONFIG_MANDATORY_FILE_LOCKING). This is an initial step toward > removing this feature completely. Lược dịch: > Implement của mandatory locking trong Linux là không đáng tin. > Sẽ thêm lý do ở BUGS bên dưới. Chính vì những BUG đó, từ bản Linux 4.5, phần implement > của mandatory locking sẽ được coi là tính năng optional, được quyết định có trong > kernel hay không bằng option CONFIG_MANDATORY_FILE_LOCKING. Đây là bước đầu của việc > loại bỏ hoàn toàn tính năng này trong tương lai.
  • Không giống khoá cộng tác ở trên, khoá độc quyền không yêu cầu bất cứ sự cộng tác nào từ phía process khác
  • Một khi khoá này được kích hoạt trên file nào đó, hệ điều hành sẽ không cho bất cứ process nào khác đọc/ghi file đó nữa.
  • Để sử dụng được loại khoá này trên Linux, thì hệ thống phải thoả mãn 3 yêu cầu sau:
    • 1. Phải mount hệ thống file với mand option
      • Câu lệnh sẽ có dạng: `mount -o mand
    • 2. Phải bật bit set-group-ID và tắt bit group-execute cho những file mà ta muốn lock.
      • Câu lệnh sẽ có dạng: chmod g+s, g-x
    • 3. Kernel phải được build với option CONFIG_MANDATORY_FILE_LOCKING được bật.

4. Xem danh sách lock đang được sử dụng

  • Sử dụng lslock (có sẵn trong package util-linux

    • Kết quả:Trong đó cột M sẽ cho biết khoá cộng tác (giá trị = 1) hay khoá độc quyền (giá trị = 0) locking_cmd_ls_locks
  • Sử dụng cat /proc/locks

    • Kết quả: Ở đây, cột thứ 3 từ trái sang cho ta biết nó là khoá cộng tác (ADVISORY) hay khoá độc quyền (MANDATORY) locking_cmd_cat_proc_locks

5. Sử dụng Locking trong script

  • Ta sẽ xem các ví dụ cho khoá cộng tác là chủ yếu.
  • Lệnh flock từ util-linux cho phép ta thực hiện lock file.
  • Để lock 1 file cho một câu lệnh bất kì, ta sử dụng:

    flock <file path > <command>
    
  • Giả sử ta làm thử với ví dụ, cập nhật số dư tài khoản:

  • Ta giả sử có 1 file text balance.dat chứa số dư hiện tại, ta có 2 process AB được chạy bởi 2 script để thực hiện việc cập nhật tài khoản.

  • Ta chuẩn bị 1 script là update_balance.sh để thực hiện việc update số dư chung cho cả AB

  • update_balance.sh sẽ chạy script sau:

    #!/bin/bash
    file="balance.dat"
    value=$(cat $file)
    echo "Read current balance:$value"
    
    #sleep 10 seconds to simulate business calculation
    progress=10
    while [[ $progress -lt 101 ]]; do
    echo -n -e "\033[77DCalculating new balance..$progress%"
    sleep 1
    progress=$((10+progress))
    done
    echo ""
    
    value=$((value+$1))
    echo "Write new balance ($value) back to $file."
    echo $value > "$file"
    echo "Done."
  • Tạo file balance.dat bằng lệnh:

    echo "100" > balance.dat
  • Script a.shProcess A chạy sẽ như sau:

    #!/bin/bash
    #-----------------------------------------
    # process A: lock the file and subtract 20
    # from the current balance
    #-----------------------------------------
    flock --verbose balance.dat ./update_balance.sh '-20'
  • Trường hợp 1: Process B không quan tâm đến việc chiếm khoá, cứ access như bình thường:

    • Script b.shProcess B chạy sẽ như sau:

      #!/bin/bash
      #----------------------------------------
      # process B: add 80 to the current balance in a
      # non-cooperative way
      #----------------------------------------
      ./update_balance.sh '80'
    • Khi chạy sẽ như sau: file_locking_non_cooporative

  • Trường hợp 2: Process B chiếm khoá rồi mới access file:

    • Script b.shProcess B chạy sẽ như sau:

      #!/bin/bash
      #----------------------------------------
      # process B: add 80 to the current balance
      # in a cooperative way
      #----------------------------------------
      flock --verbose balance.dat ./update_balance.sh '80'
    • Khi chạy sẽ như sau: file_locking_cooperative

6. Sử dụng Locking trong C